Οι τουρκοαμερικανικές σχέσεις στη σκιά της PKK

26 Φεβρουαρίου 2018, Δευτέρα ΕΛΛΗΝΙΚΑ

Ενώ συμπληρώνεται ο πρώτος μήνας της Επιχείρησης Κλαδί Ελιάς που ξεκίνησε η Τουρκία μαζί με Σύρους αντιπολιτευόμενους για να καθαριστεί το Αφρίν από τρομοκράτες της YPG,  οι σχέσεις Τουρκίας-ΗΠΑ αντιμετωπίζουν μια σοβαρή πρόκληση λόγω της στάσης των ΗΠΑ να στηρίζουν την τρομοκρατία.

 Τζαν Ατζούν*

Ενώ συμπληρώνεται ο πρώτος μήνας της Επιχείρησης Κλαδί Ελιάς που ξεκίνησε η Τουρκία μαζί με Σύρους αντιπολιτευόμενους για να καθαριστεί το Αφρίν από τρομοκράτες της YPG,  οι σχέσεις Τουρκίας-ΗΠΑ αντιμετωπίζουν μια σοβαρή πρόκληση λόγω της στάσης των ΗΠΑ να στηρίζουν την τρομοκρατία. Η Τουρκία βλέπει να βρίσκεται υπό απειλή τόσο η εδαφική ακεραιότητα της Συρίας όσο και η δική της εθνική ασφάλεια, η Αμερική πάλι φαίνεται να επιμένει να συνεχίσει την βρώμικη συμμαχία της με την τρομοκρατική οργάνωση PKK στη Συρία. Μολονότι η ένταση μεταξύ δύο συμμάχων του ΝΑΤΟ τον τελευταίο καιρό οδηγήθηκε σε μια σοβαρή κρίση μέσω «υποστήριξης της τρομοκρατίας», υπάρχουν σοβαρά δομικά προβλήματα που πηγάζουν από το παρελθόν. Οι διάφορες στάσεις που τηρήθηκαν κατά την Αραβική Άνοιξη, το γεγονός ότι η Αμερική στήριξε το αιγυπτιακό πραξικόπημα και πάνω από όλα η εμπλοκή με την δομή της FETÖ που βρίσκεται πίσω από την απόπειρα πραξικοπήματος της 15ης Ιουλίου, έχει κλονίσει τις σχέσεις Τουρκίας-ΗΠΑ.

Η εξής δήλωση του υπουργού Εξωτερικών Τσαβούσογλου έδειχνε την κατάσταση που επικρατεί στις τουρκοαμερικανικές σχέσεις: «Οι σχέσεις μας βρίσκονται σε πολύ κρίσιμο σημείο. Ή θα τις βελτιώσουμε ή θα χαλάσουν τελείως. Ακόμα και αν η αμερικανική πλευρά επιμένει να μην κατανοεί την σοβαρότητα της Τουρκίας, το σχόλιο-Τσαβούσογλου «θέλουμε πια να δούμε πράξεις και όχι λόγια» σε σχέση με το «κατανοούμε τις ανησυχίες της Τουρκίας» που είπε ο Τίλερσον σε σύσκεψη για την ΝΤΑΕΣ, δείχνει ότι η Τουρκία έχει χάσει την εμπιστοσύνη της απέναντι στις ΗΠΑ και πως ζητά να εκπληρωθούν οι υποσχέσεις που έχουν γίνει και δεν έχουν τηρηθεί. Σε περίπτωση που δεν τηρηθούν οι υποσχέσεις που έχουν γίνει προς την Τουρκία, θα μπορούσε να προβλεφθεί ότι η Τουρκία θα λάβει ριζικές αποφάσεις. Ακόμα και αν η Αμερική ενεργήσει σύμφωνα με την αντίληψη της συμμαχικής σχέσης και κάνει ορισμένα βήματα για τις σχέσεις με την Τουρκία, θα χρειαστεί αρκετός καιρός για την αμοιβαία ανανέωση της εμπιστοσύνης.

Ο αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και κυβερνητικός εκπρόσωπος Μπεκίρ Μπόζνταγ επισημαίνοντας ότι θα καταστρέψουν τα σχέδια δημιουργίας διαδρόμου τρομοκρατίας κατά μήκος των τουρκικών συνόρων και κρατικοποίησης της τρομοκρατίας, είπε: «Η Αμερική θα πρέπει να παραιτηθεί από το να καθυστερεί την Τουρκία σε σχέση με τις τρομοκρατικές οργανώσεις PKK/KCK/PYD/YPG, πως δεν μπορεί να συγκαλύψει τις τρομοκρατικές οργανώσεις και τους τρομοκράτες με αλλαγή ονόματος ή ετικέτας, δεν μπορεί με αυτόν τον τρόπο να αλλάξει την πραγματικότητα, ούτε να ξεγελάσει κανέναν. Πρέπει να δεχτεί ανεπιφύλακτα ότι η PYD και η YPG είναι τρομοκρατικές οργανώσεις και να τερματίσει την συνεργασία μαζί τους, να παρέχει στήριξη εκπαίδευσης, εξοπλισμού, πολεμοφοδίων και λοιπών και να μαζέψει τα όπλα που έδωσε στις τρομοκρατικές οργανώσεις».

Υπό το φως όλων αυτών των εξελίξεων, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Τίλερσον πραγματοποίησε μια σημαντική επίσκεψη στην Τουρκία. Είχε μια μακράς διάρκειας συνάντηση με τον ΠτΔ Ερντογάν και διμερείς συνομιλίες με τον ομόλογό του Τσαβούσογλου. Στις συνομιλίες επιβεβαιώθηκε ότι οι πλευρές θεωρούν η μία την άλλην στρατηγικό εταίρο, ενώ η Τουρκία διατύπωσε για μία ακόμη φορά τα αιτήματά της προς την Αμερική από πρώτο χέρι. Αποφασίστηκε η σύσταση ενός μηχανισμού για την διεξαγωγή των συνομιλιών σε σχέση με τα βόρεια της Συρίας και κυρίως για το θέμα της Μανμπίτζ. Ωστόσο η Τουρκία κατέστησε σαφές ότι ενώ από την μία συνομιλεί με τις ΗΠΑ, από την άλλη θα συνεχίσει να βάζει απευθείας στο στόχαστρο την τρομοκρατική οργάνωση PKK/YPG. Φυσικά και τα προβλήματα μεταξύ των ΗΠΑ και της Τουρκίας δεν εκδηλώνονται μόνο μέσα από την υπόθεση PKK/YPG.

Στην Αμερική όπου βασικά επικρατεί η τάση να μην βλέπει την Τουρκία ως ιδρυτικό παίκτη, παρατηρείται ότι επικρατεί μια προσέγγιση που έχει επικεντρωθεί στο πρόσωπο του Ερντογάν και μια ρητορική βασιζόμενη στην αντίληψη ότι η Τουρκία γίνεται ισλαμιστική και αυταρχική.  Η αντίληψη την οποία διοχέτευσαν για αρκετό διάστημα τα ΜΜΕ και υποστήριξαν οι δωσίλογοι στην Τουρκία, επισκιάζουν τα εθνικά συμφέροντα της Τουρκίας και μετατοπίζουν το έδαφος της συζήτησης. Γι’ αυτό, τη στιγμή που η Τουρκία αποτελεί αντικείμενο συζήτησης στις ΗΠΑ μέσω των «ανθρωπίνων δικαιωμάτων» και των «ανθρωπιστικών αξιών», δεν έχουν καμία σημασία τα «ανθρώπινα δικαιώματα» και οι «ανθρωπιστικές αξίες» στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τη Σαουδική Αραβία και την Αίγυπτο, χώρες της Μέσης Ανατολής που βρίσκονται στην σφαίρα επιρροής των ΗΠΑ. Η πρωτότυπη και ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική που ακολουθεί η Τουρκία είναι ο πραγματικός λόγος της αμφίθυμης στάσης των ΗΠΑ.

Γι’ αυτό η δήλωση των ΗΠΑ κατά τη διάρκεια της απόπειρας πραξικοπήματος της FETÖ στις 15 Ιουλίου ότι «αξιολογούν αν πρόκειται ή όχι για πραξικόπημα», η ανησυχία τους για την κατάσταση των πραξικοπηματιών αντί να ταχθούν στο πλευρό του τουρκικού λαού μετά το πραξικόπημα και ο ρόλος-κλειδί που διαδραμάτισε η Βάση Ιντζίρλικ στο πραξικόπημα, συνιστούν ένα σημείο καμπής μεταξύ των δυο χωρών. Η παρουσία του αρχηγού της τρομοκρατικής οργάνωσης FETÖ στις ΗΠΑ και η υποστήριξη της CIA και των υπολοίπων αμερικανικών υπηρεσιών στην FETÖ, έχουν εντείνει αρκετά τις σχέσεις με την Τουρκία. Η μη έκδοση του αρχηγού της τρομοκρατικής οργάνωσης FETÖ και η μη κίνηση νομικής διαδικασίας σε βάρος του στις ΗΠΑ, παρά τους δεκάδες φακέλους με αποδεικτικά στοιχεία που έστειλε η Τουρκία, είναι από τα σημαντικότερα δεδομένα που δείχνουν ότι οι ΗΠΑ δεν είναι ενοχλημένες από την απόπειρα πραξικοπήματος της FETÖ στις 15 Ιουλίου.

Ένα άλλο θέμα στο οποίο διαφοροποιούνται σημαντικά οι ΗΠΑ και η Τουρκία αφορά την κυβέρνηση του ανατραπέντα με πραξικόπημα Μοχάμεντ Μόρσι στην Αίγυπτο. Παρόλο που η Τουρκία υποστήριξε τον δημοκρατικά εκλεγμένο Πρόεδρο της Αιγύπτου, οι ΗΠΑ θεώρησαν ότι η Τουρκία υποστηρίζει μια ισλαμιστική κυβέρνηση. Η συνέχιση της στήριξης της Τουρκίας στην κυβέρνηση Μόρσι τη στιγμή που οι ΗΠΑ χαιρέτισαν το πραξικόπημα του Σίσι, φανερώνει μια σημαντική διαφορά απόψεων ανάμεσα σε ΗΠΑ και Τουρκία όσον αφορά τη Μέση Ανατολή. Γι’ αυτό, τη στιγμή που η Τουρκία θέλει οι λαοί να εκλέγουν τις κυβερνήσεις των κρατών στη Μέση Ανατολή, οι ΗΠΑ επιθυμούν κυβερνήσεις που θα κινηθούν προς την κατεύθυνση των δικών τους συμφερόντων. Σύμφωνα με την επικρατούσα άποψη στις ΗΠΑ, οι κυβερνήσεις που θα έλθουν στην εξουσία με ελεύθερες εκλογές στη Μέση Ανατολή δεν θα είναι υπέρ τους, αλλά αντιθέτως θα θέσουν σε κίνδυνο τα συμφέροντα τους.

*O Τζαν Ατζούν είναι ερευνητής της Διεύθυνσης Εξωτερικής Πολιτικής του Ιδρύματος Πολιτικών, Οικονομικών και Κοινωνικών Ερευνών (SETA).


Kaynak: ΠΗΓΗ

Benzer Haberler